Mi ultimo adios

Ang Mi ultimo adios o Huling paalam sa Tagalog ay isang tulang nilikha ni Dr. Jose Rizal. Ito’y naisulat sa wikang Kastila na isinalin din sa iba pang wika.

Naisalin ito sa mga pangunahing wika ng daigdig tulad ng Ingles, Pranses, Aleman, Italyano, Nippongo, Malayo, at marami pang iba. Gayon din, naisalin din ito sa iba’t-ibang wikain sa Pilipinas, tulad ng Tagalog, Ilokano, Kapampangan, Pangasinan, Bikol, Sugbuanon, Hiligaynon, at marami pang iba.

Kasaysayan

Hindi na matiyak kung kailan ito naisulat ni Rizal ang Mi ultimo adios, ito ay ang kaniyang kahuli-hulihang tulang naisulat.

Ayon sa tradisyunal na paniniwala, sinasabing isinulat ito ni Rizal ng gabi ng bisperas ng pagbaril sa kaniya, Disyembre 29, 1896. Subalit ayon sa mga tala, si Rizal ay maraming ginawa noong mga huling araw ng kaniyang buhay.

Marami siyang tinanggap na bisita, ang kaniyang mga kapatid, ang asawang si Josephine Bracken at ang mga prayleng himihimok sa kaniya na isagawa ang pagbawi o retraksiyon.

Sinasabi ring ibinigay ito ni Rizal sa kaniyang kapatid na si Trinidad nang dumalaw ito sa kaniya. Samakatuwid ay hindi niya isinulat ang tula kinagabihan ng bisperas at mismo noong araw ng kaniyang pagbaril.

Ang tulang ito ay hindi pinangalanan ni Rizal, bunga ito ng kaliitan ng papel na kaniyang pinagsulatan na may sukat lamang na 15-1/2 sentimentro at 9-1/2 sentimetro ayon kay Mauro Garcia.

Tingnan: Kasaysayan ng Wika

Nawalan ng sapat na espasyo ang papel kaya’t ito ay hindi na nalapatan pa ng pamagat, bukod sa kailangan talagang liitan ni Rizal ang pagsusulat niya sa tulang may 14 na saknong na nasusulat sa wikang Kastila.

Unang nagbigay ng pamagat sa tulang isinulat ni Rizal ay si Mariano Ponce na tinawag niyang “Mi Ultimo Pensamiento” nang iya’y kaniyang ilathala sa Hong Kong noong 1897.

Sa tulong ni Jose Maria Basa, ay ipinakalat ni Ponce ang tula at ipinamigay sa mga kababayan at kakilala ang mga sipi nito.

Si Padre Mariano Dacanay naman ang naglapat nito sa pamagat na “Mi ultimo adios” noong ito ay kaniyang matanggap at mabasa habang siya ay nakakulongg sa Bilibid, Maynila.

Basahin: Mga Sipi at Salin

Ang paglalapat ay inilathala niya sa pahayagang “La Independencia” noong Setyembre 25, 1898.

Noong nagaganap ang Digmaang Pilipino-Amerikano ay pinag-uusapan sa Kongreso ng Amerika kung makatwiran bang sakupin ang Pilipinas.

May nagpanukalang dapat itong sakupin upang mabigyan ng edukasyon ang mga “barbarong” Pilipino.

May isang kinatawan ang tumutol at binasa ang tulang isinulat ni Rizal na Mi ultimo adios o Huling Paalam sa Tagalog at “My Last Farewell” naman sa wikang Ingles na isinalin ni Charles Derbyshire.

Siya ay tumutol upang ito ay patunayang hindi barbaro ang mga Pilipino dahil sa galing ng pagkakasulat ng tula, at lalong hindi dapat sakupin ang Pilipinas.

Basahin din: Panitikan ng Pilipinas
Mga Elemento ng Tula

ADVERTISEMENT
loading...