Ang Labanan sa Pasong Tirad ay isa sa mga labanan ng Pilipino at Amerikano kung saan ang namuno sa mga Pilipino ay si Hen. Gregorio del Pilar.

  • Mga Pangyayari sa naganap na labanan

Mga Pangyayari sa naganap na labanan

Labanan sa Pasong Tirad
Photo from: Google

Ang Pasong Tirad ay isang makitid na lagusan sa Bundok Tirad na bahagi naman ng kabundukan ng bayan ng Concepcion na ngayon ay tinatawag nating Gregorio del Pilar, Ilocos Sur sa may kanlurang bahagi ng Cordillera. May taas itong 1300 metro na natatakpan ng mga ulap tuwing maulan.

Dahil sa tarik nito, hindi makikita ng sinumang paakyat ng paso ang mga nakatuntong dito. Dahil sa estratehiko nitong posisyon, pinili ni Heneral Gregorio del Pilar ang nasabing lugar upang harangin at gulatin ang pangkat ng Americano na nais hulihin si Pangulong Emilio Aguinaldo na tumatakas nang pahilaga. Inutusan niya ang kaniyang 59 piling kawal na maghukay sa tatlong level ng paso. Dito, maaari nilang barilin at tapunan ng bato ang mga paakyat na Americano.

Noong 2 Disyembre 1899, ginulat nina del Pilar ang 500 sundalong Amerikano na pinamumunuan ni Major Peyton C. March. Nahirapan ang mga Amerikano na masupil ang hukbo ni del Pilar dahil sa kasikipan at katarikan ng nasabing paso.

Mahigit 100 sundalo ang nakipaglaban sa mga amerikanong sundalo na tinatawag na “sharpshooters” dahil sa galing nilang humawak at gumamit ng armas tulad ng baril. Mahigit 50 sundalo naman ang namatay kasama na si Hen. Gregorio del Pilar. Pero nadakip pa rin ng mga Amerikano si Hen. Emilio Aguinaldo dahil hindi niya alam kung saan siya pupunta kaya siya ay pinatay.

Unang araw ito ng Disyembre nang mapasailalim ang Concepcion sa mga Gringo. Ang kabundukan ng Concepcion ay Tirad, na kasalukuyan sina Aquinaldo, Del Pilar at ang kanilang rebolusyonaryo’y patuloy ang pagtakas sa dahilang pag habol sa kanila ng tropa ni Major Peyton March na may “nom de guerre”, January Galoot. Karamihan sa mga sundalong Gringo ay beterano ng “Indian Wars” at nakakarami dito’y mga “sharpshooters”. Napabalita na mayroong napatay na 53 rebeldeng Pilipino at kabilang dito ay si Heneral Gregorio S. Del Pilar.

Sa kasamaang-palad, nalaman ng mga Amerikano, sa tulong ng isang lalaking nangangalang Januario Galut, ang tanging daan papunta sa itaas ng Pasong Tirad sa mismong likuran nina del Pilar. Sumalakay ang puwersang Americano sa pamamagitan ng daang ito. Pagkatapos ng ilang oras na pagsalakay ay dalawa na lamang ang natira sa puwersa ng mga Filipino at kasama si del Pilar sa mga nasawi.

Matapos ang labanan, nakuha ang talaarawan ni del Pilar. Narito ang isang bahagi nito:

“Ibinigay sa akin ni Heneral ang lahat ng tauhan na maaring ilaan sa akin at inutusan niya ako na ipagtanggol ang paso. Nauunawaan ko kung gaano kabigat ang ipinagagawa sa akin, pero pakiramdam ko, ito ang pinakamaluwalhating sandali ng aking buhay. Wala nang sakripisyo ang hihigit pa sa gagawin ko para sa aking mahal na bayan.”

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here