Barayti ng Wika

Atin munang kilalanin ang ang Heterogenous na Wika at Homogeneous na Wika bago natin talakayin ang barayti ng wika.

Ang Heterogenous na Wika ay ang wikang iba-iba ayon sa lugar, grupo, at pangangailangan ng paggamit nito. Ang Homogeneous na Wika naman ay ang nagsasabing ang wikang “pormal” ay iba sa “naimbentong” wika.

Ang barayti ng wika ay nag-uugat sa pagkakaiba-iba ng mga indibidwal at grupo, maging ang kani-kanilang tirahan, interes, gawain, pinag-aralan at iba pa.

May dalawang dimensyon ang baryabiliti nito: ang heograpikal at sosyal.

Basahin: Tayutay at mga uri nito.

Mga Barayti ng Wika

Dayalek – Ang barayti ng wikang ito ay nililikha ng dimensyong heograpiko. Tinatawag din itong wikain sa ibang aklat. Ito rin ang wikang ginagamit sa isang partikular na rehiyon, lalawigan o pook, malaki man o maliit.

Sosyolek – Ito naman ang tawag sa barayting nabubuo batay sa dimensyong sosyal. Tinatawag din itong sosyal o pamantayan na barayti ng wika dahil nakabatay ito sa mga pangkat panlipunan. Ito ay maaari ring may okupasyunal sa rehistro na tinatawag na jargon. Ang jargon ay ang mga tanging bokabularyo ng isang partikular na pangkat ng gawain.

Idyolek – Ito naman ay ang indibidwal na paraan o istilo ng paggamit ng wika.

Pidgin – Ito ay ang tinatawag sa Ingles na “nobody’s native language”. Nagkakaroon nito kapag ang dalawang taal na tagapagsalita ng dalawang magkaibang wika na walang komong wika ay nagtatangkang magkaroon ng kumbersasyong makeshift.

Creole – Ito naman ay isang wika na unang naging pidgin at kalauna’y naging likas na wika. Ito rin ay ang pinaghalo-halong salita ng indibidwal mula sa magkaibang lugar hanggang sa naging personal na wika.

Iba pang mga barayti:

Ekolek – Ito ay ang wika na ginagamit sa bahay.

Etnolek – Ito ang wika ng mga etnolinggwistikong grupo.

Register – Ang wikang ito ay ginagamit sa isang partikular na domeyn na may tiyak na pagpapakahulugan.

Tingnan din: Panitikan ng Pilipinas
Panghalip

ADVERTISEMENT
loading...