Ambahan

Ang ambahan ay kabilang sa mga sinaunang anyo ng pag-tula ng mga Bisaya, ayon ito kay Fray Ignacio Francico Alcina na sinabi niya noong 1668.

Walang dagdag na impormasyon si Alcina bukod dito, ngunit naging popular na sa kasalukuyan ang ambahan dahil kay Antoon Postma at sa kaniyang pananaliksik sa buhay at kultura ng Hanunoo Mangyan sa Mindoro.

Naglabas pa ng isang aklat na koleksiyon ng mga tulang Mangyan si Postma na muling nailathala noong 1981.

Basahin: Baybayin

Alinsunod sa paliwanag at mga halimbawang tula, ang ambahan ay isang katutubong anyo ng pagtula ng mga Hanunoo Mangyan at may sukat na pipituhin ang bawat taludtod.

Karaniwan ding may tugma angg bawat dalawang magkasunod na taludtod, bagaman walang tiyak na bilang na taludtod ang bawat magkakatugmang mga taludtod.

May ambahang tatlo lamang ang taludtod ngunit mayroon din namang umaabot sa 20 taludtod. Binibigkas o inaawit ang tula para sa isang okasyon, mula sa ganitong halimbawa sa mapagbirong pag-aalaga ng bata:

Kaw danga maglumiHuwag ka ngang umiyak
Kita madnugan kutiBaka magising ang pusa
Kuti gin sa siyangiPusang mula pa sa siyangi
Mag-ingaw magyangyangiNgumiyaw at mag-ingay
Kita ud may ibawiWala kitang pambugaw
Kantam bangkaw nabariSibat natin ay nabali
Kita utak nalumbiItak natin ay nabingaw

Hanggang sa pangingibig, pagtatrabaho, at paglalarawan ng kanilang daigdig. Hitik ito sa talinghaga, gaya ng mga sumusunod:

Tigday na nawa naw-anAngg tabak kung bago pa
Tigdayan sa daramganIkiskis sa hasaan
Bag-o tigday sa kaywanItaga sa kakahuyan
Siyan nga panmanlanganAt saka ito subukan
Sa kiling sa kawayanSa pagkayas ng kawayan

Tula ito hinggil sa edukasyon ng kabataan. Inihambing sa tabak ang mga karanasang kailangang matutuhan at pagdaanan ng kabataan upang higit itong maging kapaki-pakinabang sa lipunan.

Basahin din: Komisyon ng Wikang Filipino
Kasaysayan ng Pilipinas

ADVERTISEMENT
loading...